परदेशको बाध्यता, आँसुको बिदाइ र क्षितिजपारिको अनन्त प्रेम
(दीपेन्द्र प्रसाद अवस्थी)
भाग्यको विडम्बना र छठीको दिनको कठोर रेखा
भनिन्छ, हरेक नेपालीको भाग्यमा छठीको दिन भावीले निधारमा "पसिना र परदेश" को अक्षर कोरिदिएको हुन्छ। जन्मिँदै हाम्रो भागमा कुन चाहिँ कठोर विधाताले यो परदेशको कथा लेखिदियो होला? संसारका ठूला-ठूला दार्शनिकहरूले भाग्य र कर्मका धेरै व्याख्या गरे, तर आफ्नो मातृभूमि, आफ्नो सानो घर-आँगन र आफ्नो मुटुको टुक्रा जस्तै जोडिएकी जीवनसङ्गिनी (वा प्रेमी) लाई छाडेर पराई मुलुकको बाटो नाप्नुपर्ने यो बाध्यताको व्याख्या कुनै दर्शनमा भेटिएन।
आफ्नो मान्छेलाई छाडेर सात समुद्रपारि जानु कुनै रहर होइन, यो त परिस्थितिले काँधमा थमाइदिएको एउटा गह्रौँ जिम्मेवारी र ऋणको बोझ हलुका बनाउने बाध्यता हो। जब घरको दैलो नाघेर बाहिर निस्कने समय आउँछ, तब मनभित्र एउटा अगाध आँधी चल्छ। पाइलाहरू अगाडि बढाउन खोज्छु, तर गोडाहरू फलामजस्तै गह्रौँ भएर भुइँमा गाडिन्छन्। आँखामा आँसुको सागर बोकेर मुस्कुराउने अभिनय गर्नु र "म चाँडै फर्किनेछु" भन्दै उसलाई सान्त्वना दिनु संसारको सबैभन्दा गाह्रो परीक्षा रहेछ।
अन्तिम रात र शब्दविहीन संवाद
जाने अघिल्लो रातको त्यो एकान्त मौनता म कहिल्यै बिर्सन सक्दिनँ। सिरानी भिजाएर रोइरहेकी उसलाई हेर्दा मेरो छातीभित्र हजारौँ तुफानहरू बज्रिरहेका थिए। न म उसलाई पूर्ण रूपमा सम्झाउन सकिरहेको थिएँ, न त आफ्नै आँसुलाई थाम्न सकिरहेको थिएँ। हामी रातभर केही बोलेनौँ, तर हाम्रा आँखाहरूले अनन्त कथाहरू भनिरहेका थिए।
उसका ती काँपिरहेका ओठहरूले केही भन्न खोज्थे, तर गला अवरुद्ध हुन्थ्यो। उसले मेरो हातलाई कसरी समातिरहेकी थिई भने, मानौँ उसले त्यो हात छाडिदिने बित्तिकै उसको सम्पूर्ण संसार नै खोसिनेछ। त्यो रात समयको गति यति तीव्र थियो कि लाग्थ्यो, सूर्य पनि आज समयभन्दा अगाडि नै उदाएर हाम्रो यो सानो खुसीलाई खोस्न आतुर छ।
त्रिभुवन विमानस्थलको त्यो Departure Gate र च्यातिएको छाती
त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको त्यो प्रस्थान कक्ष (Departure Gate) केवल एउटा साधारण भवन वा इँटाको संरचना मात्र होइन, त्यो त हजारौँ नेपाली प्रेमी-प्रेमिकाहरूको छाती च्यातिएको, सपनाहरू लिलाम भएको र आँसुको भेल बगेको एउटा मूक साक्षी हो। जब अन्तिम पटक उसको काँपिरहेको हात आफ्नो हातमा लिन्छु, संसारका सम्पूर्ण घडीका सुइहरू त्यहीँ रोकिदिऊँ जस्तो लाग्छ।
उसका ती रसिला आँखाहरूमा हजारौँ प्रश्नहरू तैरिरहेका हुन्छन्—"के साँच्चै जानैपर्छ?", "के हाम्रा सपनाहरू यहीँ नेपालमै पूरा हुन सक्दैनथे?" तर ती प्रश्नहरूको उत्तर मसँग हुँदैन। म केवल उसको निधारमा एउटा साँचो प्रेमको मणिकणिका जस्तै चुम्बन छाडिदिन्छु। त्यो चुम्बनमा मेरो सम्पूर्ण आत्मा, मेरो समर्पण र मेरो पुनर्मिलनको बाचा लुकेको हुन्छ। हातहरू छुट्छन्, तर औँलाका स्पर्शहरू मेरो छातीमा अमिट छाप बनेर बसिरहन्छन्। जहाजको चिसो सिटमा बसेर झ्यालबाट बाहिर हेर्दा, तल घट्दै गएको काठमाडौँको नक्सा होइन, केवल उसको रोइरहेको अनुहार मात्र देखिइरहन्छ।
परदेशको एकान्त, चार भित्ता र चिसो सिरानी
पराई मुलुकको चिसो र एकान्त कोठा। दिनभरिको कडा मिहिनेत, श्रम र थकानपछि जब म चार भित्ताभित्र थकित शरीर लिएर ढल्किन्छु, तब मेरो मन उडेर फेरि उसैको सामिप्यमा पुग्छ। कसलाई पो मन हुन्छ र आफ्नो मान्छेको निश्छल मुस्कान अगाडि बसेर हेर्नुको साटो मोबाइलको चिसो स्क्रिनमा खोज्नु? कसलाई रहर हुन्छ र उसको काखमा शिर राखेर मीठो निद्रा सुत्नुको साटो परदेशको एकान्तमा सिरानी भिजाउँदै टोलाउनु?
यहाँ सहर ठूलो छ, सडकहरू चम्किला छन्, र अग्ला-अग्ला भवनहरू छन्, तर यो भीडमा म पूर्ण रूपमा एक्लो छु। यहाँ कसैलाई कसैको मतलब छैन। जब यहाँ रात पर्छ, मेरो मन नेपालको त्यो सानो घरको आँगनमा पुग्छ, जहाँ मेरो पर्खाइमा कोही दियो बालेर बसिरहेकी छ।
मोबाइलको स्क्रिन र अधुरा भावनाहरू
इन्टरनेटको सानो सिग्नलले हाम्रा आवाजहरू त जोडिदिन्छ, तर त्यो तातो अँगालो र स्पर्शको न्यानोपन दिन सक्दैन। "खाना खायौ?" र "आफ्नो ख्याल राख है" भन्ने यी दुई साना वाक्यभित्र हाम्रा हजारौँ पीडा, अधुरा रहर र मायाका विशाल छालहरू लुकेका हुन्छन्।
कहिलेकाहीँ सञ्जालको खराबीले भिडियो कल काटिँदा वा मेसेज अड्किँदा लाग्छ, मानौँ कसैले मेरो सासमै रोक लगाइदियो। स्क्रिनमा उसको धमिलो अनुहार हेरेर चित्त बुझाउनु पर्दा मनभित्र एउटा अनौठो विरक्ति जागेर आउँछ। तर फेरि सोच्छु—यो दूरी केवल केही समयको त हो, हाम्रो प्रेम त अनन्त छ।
मौसमका रङ र यादहरूको चक्रव्यूह
यहाँ परदेशमा मौसम बदलिरहन्छ—कहिले कडा घाम त कहिले कठ्याङ्ग्रिने जाडो। तर मेरो मनको मौसम भने सधैँ एउटै छ—त्यो हो उसको यादको मौसम। जब यहाँ सिमसिम पानी पर्छ, मलाई हाम्रा ती पुराना दिनहरू सम्झना आउँछन्, जहाँ हामी ओतमुनि बसेर एक-अर्काको आँखामा हराउने गर्थ्यौँ। जब यहाँ शीतल हावा चल्छ, मलाई लाग्छ यो हावाले उसको कपालको सुवास र उसैको सन्देश बोकेर ल्याएको छ।
संसारका मानिसहरू भन्छन्—"टाढा भएपछि माया घट्छ, मान्छेहरू टाढिन्छन्।" तर म दाबीका साथ भन्न सक्छु, हाम्रा लागि यो दूरी केवल एउटा परीक्षा हो। जसरी सुन आगोमा तपेपछि अझ बढी चम्किन्छ, त्यसरी नै यो बिछोड र दूरीले हाम्रो प्रेमलाई अझ परिपक्व, गहिरो र पवित्र बनाइरहेको छ।
पसिनाको हरेक थोपा र साझा सपनाको जग
यो परदेशको यात्रा केवल आँसु र बिछोडको कथा मात्र होइन, यो त एउटा सुन्दर र सुरक्षित भविष्यका लागि गरिएको महान् त्याग हो। म यहाँ पसिना बगाइरहेको छु, ताकि भोलि हामीले सजाएको त्यो सानो सपनाको घर पूरा हुन सकोस्। त्यो घर, जसको आँगनमा ऋणको कुनै भार हुनेछैन, जहाँ खुसीका फूलहरू मात्र फुल्नेछन्, र जहाँ हामीले फेरि कहिल्यै कुनै बाध्यताका कारण छुटिनुपर्ने छैन।
हरेक दिन मेरो निधारबाट खस्ने पसिनाको थोपामा उसको मुस्कानको मूल्य जोडिएको छ। म यहाँ सङ्घर्ष गर्दैछु, किनभने मलाई थाहा छ—मेरो सफलताको पर्खाइमा उता एउटा पवित्र आत्मा दिनगन्ती गरेर बसिरहेकी छ। उसको विश्वास नै मेरो सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो।
पुनर्मिलनको आशा र अनन्त बाचा
प्रतीक्षाको हरेक सेकेन्ड एउटा युग जस्तै लाग्छ, तर यो प्रतीक्षामा पनि एउटा अनौठो मिठास छ। किनभने मलाई थाहा छ, यो अन्धकार रातपछि एउटा सुन्दर र सुनौलो बिहानी अवश्य आउनेछ। त्यो दिन, जब म परदेशको काम र बाध्यतालाई सधैँका लागि पछाडि छाडेर आफ्नो देश फर्किनेछु, र पुनः उसलाई आफ्नो अँगालोमा बाँध्नेछु।
त्यो पुनर्मिलनको क्षण कति अलौकिक हुनेछ! जब मैले उसका ती पुराना आँसुहरूलाई आफ्नो मुस्कानले पुछिदिनेछु, र भन्नेछु—"हेर, अब म कहिल्यै तिमीलाई छाडेर कतै जाने छैन।" त्यो दिन हाम्रो प्रेमले पूर्णता पाउनेछ, र समयको क्षितिजमा हाम्रो एउटा नयाँ, अनन्त र सुन्दर संसारको सुरुवात हुनेछ।
समर्पण र अन्तिम सत्य
हे मेरो जीवनको अन्तिम सत्य! तिमीभन्दा टाढा रहेर पनि मेरो हरेक धड्कनले तिम्रै नाम जपिरहेको छ। परदेशको यो भीडमा म एक्लो छु, तर तिम्रा यादहरू मेरो साथमा छन्, जसले मलाई कहिल्यै एक्लो महसुस हुन दिएका छैनन्।
संसार बदलियोस्, भूगोल र सिमानाहरू फेरिऊन्, वा समयको गतिले जुनसुकै दिशा लेओस—मेरो मनमा तिम्रो लागि रहेको यो प्रेम हिमाल जस्तै अटल र नदी जस्तै पवित्र रहिरहनेछ। यो दूरीले हाम्रा शरीरलाई टाढा बनाए पनि हाम्रा आत्माहरूलाई अझ नजिक ल्याएको छ। म अनन्तकालसम्म, हरेक परिस्थितिमा तिमीलाई नै माया गरिरहनेछु।
सधैँ तिम्रै पर्खाइ र अगाध प्रेममा बाँचिरहेको,
तिम्रो आफ्नै परदेशी/काल्पनिक प्रेमी
लेखक: दीपेन्द्र प्रसाद अवस्थी
[लेखकीय नोट / Disclaimer]:
यो दीपेन्द्र प्रसाद अवस्थीद्वारा लिखित "अनन्त आकाश, समयको क्षितिज र मेरो अद्भूत संसार" को अति-विस्तारित दोस्रो भाग (Fiction) हो। यस रचनामा वैदेशिक रोजगारीको नेपाली यथार्थ, सामाजिक बाध्यता, भावुकता र काल्पनिक प्रेम प्रसङ्गलाई विस्तृत साहित्यिक रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। यसका पात्र तथा विवरणहरू पूर्णतया काल्पनिक हुन्।
