काठमाडौं । सुस्ताएको घरजग्गा कारोबारमा पुनः चहलपहल देखिन थालेको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकको आर्थिक अनुसन्धान विभागअन्तर्गत मूल्य महाशाखाले सार्वजनिक गरेको ‘घरजग्गा कारोबारको प्रवृत्ति तथा वर्तमान स्थिति’ प्रतिवेदनअनुसार चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमासमा देशभरको घरजग्गा कारोबार संख्या अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ६.४२ प्रतिशतले बढेको छ ।
अघिल्लो वर्ष यही अवधिमा कारोबार संख्या ४.५२ प्रतिशतले घटेको थियो । त्यस्तै, लिखतपारित अन्तर्गतको कारोबार संख्या ०.६२ प्रतिशतले बढेको छ भने राजीनामा कारोबार १२.१७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । गत वर्षको तेस्रो त्रैमासमा राजीनामा कारोबार ३.२६ प्रतिशतले घटेको थियो ।
घरजग्गा किनबेच भएको कुल क्षेत्रफल पनि १.६० प्रतिशतले बढेको छ । अघिल्लो वर्ष यही अवधिमा यस्तो क्षेत्रफल १०.८४ प्रतिशतले घटेको थियो । समीक्षा अवधिमा देशभर १८३ अर्ब ९० करोड रुपैयाँ बराबरको घरजग्गा कारोबार भएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको १०० अर्ब ७ करोड रुपैयाँको तुलनामा करिब ८४ प्रतिशत बढी हो।
घरजग्गा कारोबारसँगै सरकारी राजस्व संकलनमा पनि सुधार देखिएको छ। समीक्षा अवधिमा घरजग्गा कारोबारबाट संकलित राजस्व २३.७२ प्रतिशतले बढेको छ भने पुँजीगत लाभकर संकलन ३१.४२ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । यसै अवधिमा आवासीय घरजग्गा कर्जासहित बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्रवाह भएको कर्जा ५.५५ प्रतिशतले बढेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।
प्रदेशगत रूपमा हेर्दा बागमती प्रदेशमा घरजग्गाको राजीनामा कारोबार संख्या सबैभन्दा धेरै ३३.०१ प्रतिशतले बढेको छ। मधेश प्रदेशमा भने यस्तो कारोबार ४.७९ प्रतिशतले घटेको छ। कारोबार भएको कुल क्षेत्रफल गण्डकी प्रदेशमा सबैभन्दा धेरै २४.८४ प्रतिशतले बढेको छ भने मधेश प्रदेशमा ९.३३ प्रतिशतले घटेको छ।
सातवटै प्रदेशमा घरजग्गा कारोबारको कुल मूल्य बढेको देखिएको छ। बागमती प्रदेशमा कारोबार मूल्य १३१.५२ प्रतिशतले बढेको छ भने मधेश प्रदेशमा सबैभन्दा कम २२.६७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । प्रतिवेदनअनुसार सातै प्रदेशमा २.५ देखि १० आनासम्मका प्लटहरूको कारोबार सबैभन्दा बढी भएको छ।
महानगरपालिकामध्ये काठमाडौं महानगरपालिकामा घरजग्गा कारोबार संख्या सबैभन्दा धेरै १०८.४२ प्रतिशतले बढेको छ। त्यसपछि पोखरा महानगरपालिकामा ८२.१५ प्रतिशत, ललितपुरमा ७३.८१ प्रतिशत, वीरगञ्जमा ३१.०७ प्रतिशत, भरतपुरमा २९.२१ प्रतिशत र विराटनगरमा २७.९२ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।
काठमाडौं महानगरपालिकामा कारोबार भएको क्षेत्रफल ११९.८९ प्रतिशतले बढेको छ भने कारोबारको कुल मूल्य २२३.१२ प्रतिशतले वृद्धि भएको राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले लामो समयदेखि सुस्त रहेको घरजग्गा बजारमा पुनः सुधारको संकेत देखिएको विश्लेषण गरेको छ। कारोबार संख्या, मूल्य, राजस्व संकलन र बैंक कर्जाको प्रवाहमा आएको वृद्धिले बजारमा लगानीकर्ता तथा खरिदकर्ताको सक्रियता बढ्न थालेको संकेत गरेको छ।
